Laserowy snajper,  laser- zabawka czy zagrożenie
Blog /

Laserowy snajper, laser- zabawka czy zagrożenie

4 października 2019SpSp

Kontynuując temat laserów dziś zajęliśmy się faktami dotyczące oślepienia załóg samolotów i śmigłowców przez wiązkę lasera emitowanej z ziemi.

Gra w „laserowych snajperów” to nie jest przypadkowe działanie wynikająca z błędu, celowanie zielonym laserem w samoloty i śmigłowce to świadome sprowadzenie zagrożenia na załogę, pasażerów oraz przypadkowe osoby.

Pomimo bezwzględnego zakazu kierowania lasera w stronę samolotów tego typu sytuacje zdarzają się niestety cyklicznie, co zdaniem Państwowej Komisji Badania Wypadków Lotniczych wynika między innymi z niemal nieograniczonego dostępu do laserów różnej mocy. 
Metalowy wskaźnik z zielonym laserem o mocy wyjściowej wiązki 5 m w i z bateriami można kupić w centrum miasta za 129 zł. Waży 35 gramów i ma zasięg… 5 KILOMETRÓW,  inna oferta z internetu: „ zielony laser jest mocniejszy od czerwonego, sprawia że jego użyteczność jest niepodważalna nawet w dzień i przy mocnym oświetleniu (…) wskaże obiekt oddalony nawet o 8km! (…) szczególnie nocą lub w gęstszej atmosferze, idealnie widoczna jest cała wiązka lasera, która efektownie ukazuje drogę do celu! Zielona wiązka lasera jest doskonale widoczna w nocy lub w dymie” (cena 45zł).
Moc powszechnie dostępnych laserów zwiększyła się ok 45 razy w porównaniu do mocy laserów sprzed 10 lat. Średnia cena lasera o mocy 300mW (miliwat) obniżyła się średnio 30 razy w ciągu ostatnich 10 lat. Wówczas laser tej mocy był dostępny jedynie dla naukowców i w zastosowaniach przemysłowych. Obecnie w USA taki laser w sieci można kupić za 20USD.

Amatorskie ogólnodostępne wskaźniki laserowe: („zielona kropka” green dot) dzięki dalekiemu zasięgowi stały się popularne wśród miłośników astronomii, którzy mogą przy jego pomocy pokazać innym różne obiekty na niebie, ale moda na „grę” w laserowych snajperów, sprawiła, że laser stał się rekwizytem niebezpiecznym, w sytuacji celowania światłem w oczy pilota.
 Światło laserowe (wiązka) jest bardzo jasne i istnieje poważne ryzyko uszkodzenia wzroku w przypadku bezpośredniego skierowania na siatkówkę (światłoczułą warstwę oka). Skupiona wiązka światła, może doprowadzić także do poparzenia, skutkującego powstaniem blizny. Uszkodzona siatkówka przestaje wówczas w danym miejscu reagować na światło, a zakończenia nerwowe przetwarzać je na impulsy elektryczne. 
Oświetlenie kabiny pilotów zabawkowym laserem małej mocy, dokonane z odległości setek czy nawet tysięcy metrów, może spowodować oślepienie, olśnienie pilota lub w skrajnych przypadkach nawet doprowadzić do uszkodzenia oka (patrz tabela). Do oświetlania laserem samolotów dochodzi zazwyczaj na niewielkiej wysokości. Z danych wynika, że najczęściej oślepiane są załogi samolotów cywilnych, podchodzących do lądowania w okolicach dużych lotnisk, kiedy wymaga szczególnej koncentracji.
W USA działanie snajperów laserowych notowane jest przeważnie między godziną 1:00 a 5:00 nad ranem,  96% zanotowanych wypadków do celowania w samoloty wykorzystywano zielony laser.

Światło emitowane przez amatorski laser 1,5 km nad ziemią nie tworzy już skupionej wiązki, ponieważ następuje zjawisko dywergencji, kokpit rozświetlony jest już rozproszoną plamą, w dodatku małe rysy czy drobinki brudu na szybie powodują dodatkowe rozproszenie światła, ponadto laser dociera seriami tworząc efekt światła stroboskopowego.
Na wysokości 300 metrów przy lądowaniu lub starcie oślepienie pilota jest niemal pewne.
Na wysokości 1,6km laser z klasy 3B (patrz tabela) o mocy 499 mW, powoduje chwilowe oślepienie pilota, pojawia się wówczas efekt nałożenia oślepiającego błysku na widziany obraz, adaptacja oka do normalnego widzenia trwa jakiś czas.

Dla zielonego lasera o długości fali 555nm o wąskiej wiązce (dywergencja: 0,5miliradianda) dane wyglądają następująco:
Na wysokości 7,1 km olśnienie może zablokować pole widzenia pilota
Na wysokości 3000 metrów zwykły zielony laser może zakłócić pole widzenia
W odległości 71 km od żródła emisji światło, które rozjaśnia kabinę jest czynnikiem niezwykle rozpraszającym
Nagły rozbłysk czy nawet niegroźne, chwilowe oślepienie powoduje rozproszenie uwagi załogi w czasie, gdy wymagane jest największe skupienie, np. w momencie, w którym trzeba obserwować wiele parametrów (np. wysokość względem ziemi),  może nastąpić spóźnienie wyrównania, zboczenie z osi drogi startowej, co  może skończyć się lotniczą katastrofą.

Kwestie związane z m.in. oślepianiem pilotów reguluje ustawa Prawo Lotnicze.  
Artykuł 87a Ustawy zabrania emitowania wiązki lasera w kierunku statku powietrznego w sposób mogący spowodować olśnienie, oślepienie lub wystąpienie poświaty i mogący stworzyć zagrożenie bezpieczeństwa statku powietrznego albo życia lub zdrowia załogi lub pasażerów na jego pokładzie.
 Za złamanie tego przepisu, zgodnie z artykułem 211 pkt 12 grozi grzywna, kara ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do roku.
Warto pamiętać również o Kodeksie karnym, który w artykule 174 pkt. 1 mówi:
 § 1. Kto sprowadza bezpośrednie niebezpieczeństwo katastrofy w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
 § 2. Jeżeli sprawca działa nieumyślnie, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3
Za oślepienie załogi i sprowadzenie zagrożenia w ruchu powietrznym grozi grzywna i kara więzienia od roku do 10 lat, a w szczególnych przypadkach - nawet do 12 lat pozbawienia wolności.

Pomimo ryzyka zagrożenia życia ludzkiego, spowodowania katastrofy, akcje „snajperów laserowych” są nadal niemal na porządku dziennym, przypadki, gdy konieczna okazała się zmiana kursu samolotu, w jednym tylko tygodniu września 2019 doszło do pięciu takich incydentów,  wynika z danych Państwowej Komisji Badania Wypadków Lotniczych, wg Urzędu Lotnictwa Cywilnego w ostatnich kilku latach doszło do kilkuset przypadków celowego oślepiania załóg samolotów i śmigłowców promieniami lasera,

Przykłady?
Polskia Agencja Żeglugi Powietrznej odnotowuje ponad 100 takich przypadków rocznie.
USA – wg raportu (Federal Aviation Administration: z 01-06.2019: 2,6 tys  incydentów celowania laserem
- 22 września 2019 - załoga śmigłowca LPR-u oślepiona laserem, ktoś w sposób ciągły oświetla kabinę. Wiązka ostrego zielonego światła wpada przez okno, gdy załoga wraca do bazy w Warszawie z nocnej akcji. „Poczułem w oczach błysk, pojawił się efekt powidoku, więc widziałem po prostu w oczach światło i na krótki moment byłem zupełnie oślepiony”  Mariusz Mioduski, lekarz Lotniczego Pogotowia Ratunkowego Lekarz Ma uszkodzoną siatkówkę oka i problemy z prawidłowym widzeniem. Lekarz nie może na razie wykonywać obowiązków służbowych.
- 2018 r.  - nocny lot nad Wrocławiem, ekipa Poland on Air zostaje oślepiona laserem, opis zdarzenia i zdjęcia w linku: https://www.youtube.com/watch?v=eKZ9xYdBXRY&t=00&fbclid=IwAR2sFZVGvXfBp4b0YYULWcMiE4UQdX-KH4h9CmpetzMkguf7U96FgjpTqkg
- Sierpień 2018: -  Pilot Boeinga 737 linii Jet2 z Krakowa do Manchesteru po starcie z krakowskiego zostaje oślepiony wiązką lasera.
- Pierwsza połowa 2018 – lotnisko międzynarodowe we Frankfurcie notuje 22 oślepienia pilotów laserem
- 2017r. – lotniska w Wielkiej Brytanii zanotowały 989 incydentów oślepienia pilotów laserem
- 14 lutego 2016 -  Virgin Atlantic Flight 025, z lotniska Heathrow Airport – oślepienie pilota zielonym laserem
- 2014:  pilot 22 Bazy Lotnictwa Taktycznego w Malborku zostaje oślepiony wiązką lasera w okolicach Morąga
- 2014 - oślepienie załogi śmigłowców z 43. Bazy Lotnictwa Morskiego w Gdyni-Babich Dołach.
- 2013 - Sergio Rodriguez (26-lat) z Kalifornii oświetla zielonym laserem (wiązką 13 razy mocniejszą od standardowej ) szybę policyjnego śmigłowca biorącego udział w  akcji. (wyrok: 14 lat więzienia).
- Airbus z Londynu do Nowego Jorku z 252 pasażerami na pokładzie musiał zawrócić z powodu całkowitego oślepienia drugiego pilota
- Piloci lądujący na Okęciu oślepiani laserem przez 34-latka z warszawskiego Bemowa
- 49-latek oślepiający pilotów maszyn startujących z lotniska Okęcie, został zlokalizowany dzięki współpracy z Polską Agencją Żeglugi Powietrznej. 
- Nastolatek z Poznania oślepia pilotów samolotów lądujących na lotnisku Ławica 
- Airbus z Londynu do Nowego Jorku z 252 pasażerami na pokładzie musi zawrócić z powodu całkowitego oślepienia drugiego pilota